17-11-2026 BALK – Tien jaar na het ondertekenen van het VN-verdrag Handicap is het Nederland nog niet gelukt om achterstanden voor mensen met een beperking weg te nemen. Positieve ontwikkelingen, zoals verbeteringen in het openbaar vervoer en meer woningaanpassingen, wegen niet op tegen hardnekkige achterstanden. Zo hebben mensen met een beperking nog steeds minder vaak betaald werk, moeilijker toegang tot sport en cultuur, vaker een lager inkomen en is er sprake van hogere studie-uitval. Ook ontbreken relevante gegevens, waardoor niet goed te bepalen is of ingezet beleid mensen voor wie het bedoeld is ook echt helpt.
In Nederland leven naar schatting ruim twee miljoen mensen met een beperking. Na het ondertekenen van het verdrag in 2016, ging in 2024 de zogeheten Nationale Strategie voor de implementatie van het VN-verdrag Handicap in werking. In deze strategie staat wat er in Nederland moet gebeuren om aan het verdrag te voldoen. Deze strategie loopt tot 2040. Vandaag publiceerde het RIVM de eerste monitor waarin de voortgang van de Nationale Strategie in kaart wordt gebracht.
Structurele achterstand voor mensen met beperking
Uit de beschikbare gegevens komt naar voren dat mensen met een beperking minder vaak betaald werk hebben en vaker rond de armoedegrens leven. Vooral mensen met een ernstige beperking hebben veel minder vaak betaald werk en sporten minder vaak. Ook is toegankelijkheid een probleem. Zo zijn stemlokalen vaak niet toegankelijk genoeg. Het percentage digitaal toegankelijke overheidswebsites en apps is toegenomen, maar is nog te laag: slechts tien procent voldoet aan de eisen van volledige digitale toegankelijkheid. Al met al betekent dit dat het huidige beleid tot nu toe onvoldoende heeft opgeleverd om deze achterstanden weg te nemen.
Veel gegevens nog onvoldoende op orde
Veel relevante gegevens over mensen met een beperking ontbreken. Zo is het niet duidelijk hoe groot deze groep precies is en wie er onder valt. Ook mist informatie over veiligheid van, geweld tegen en misbruik specifiek van mensen met een beperking, of het aantal kinderen met een beperking in het regulier onderwijs. Gegevens worden bovendien door verschillende partijen bijgehouden – zoals CBS, UWV, zorgorganisaties, DUO en gemeenten – met uiteenlopende definities van het hebben van een beperking. Ook is niet in een oogopslag zichtbaar welke mensen met een bepaalde beperking geen betaald werk hebben, een laag inkomen hebben, en woningaanpassingen, speciaal vervoer of ondersteuning in het onderwijs nodig hebben. Deze gegevens zijn nog niet aan elkaar te koppelen. Het is daarom juist de groep met meerdere problemen die moeilijk te volgen is en waar moeilijk beleid voor te maken is.
Belangrijk om monitor en beleid verder te ontwikkelen
Het is volgens het RIVM belangrijk om de monitor van de Nationale Strategie verder te ontwikkelen. Bijvoorbeeld door definities van partijen, zoals ‘beperking’, beter op elkaar af te stemmen, ontbrekende data onder de aandacht te brengen en mensen met een beperking structureel te betrekken. Met een completere set aan gegevens is beter bij te sturen op bijvoorbeeld regelingen of te zorgen dat beleid daadwerkelijk terechtkomt bij de mensen voor wie het bedoeld is en er gelijke kansen ontstaan in het dagelijks leven van mensen met een beperking. Het ontbreken van data is daarmee, naast een technisch probleem, ook een mensenrechtenvraagstuk: zonder data kun je gelijke rechten niet goed toetsen en niet goed sturen.
