22-05-2026 LEMMER – De Unie van Waterschappen heeft een onderzoeksbureau gevraagd om de ontwikkeling van de financiële positie van waterschappen in de periode 2025-2050 te analyseren. De verwachting is dat de kosten, exclusief inflatie, richting 2050 grofweg verdubbelen. Ongeveer 60% van de kostenstijging komt door de noodzakelijke vervanging van waterinfrastructuur.
Een groot deel van die infrastructuur is in de jaren zeventig van de vorige eeuw kosteloos overgenomen of met subsidie gebouwd. Daardoor bleven de afschrijvings- en rentelasten lange tijd laag. De kosten van vervanging drukken volledig op de begrotingen van waterschappen.
De onderzoekers stellen dat het huidige financiële stelsel de waterschappen in staat stelt de opgaven ook op langere termijn te financieren. Inwoners en bedrijven gaan dat wel merken: volgens het onderzoeksbureau kan de lastendruk in 25 jaar tijd verdubbelen, boven op de inflatie. Wel neemt de draagkracht toe door bevolkingsgroei en toenemende bedrijvigheid.
De investeringen van de waterschappen leiden naar verwachting tot een stijgende schuldpositie tot ongeveer 2040. Daarna voorziet het onderzoeksbureau een lichte verbetering. Grote projecten worden gefinancierd met leningen, waardoor kosten over meerdere jaren worden gespreid. Daardoor stijgt het aandeel van afschrijvingen en rente in de begroting. De financiële ruimte voor bestuurlijke keuzes neemt hierdoor af.
De verschillen in lastendruk tussen waterschappen nemen naar verwachting toe. Dit komt door regionale verschillen, zoals de ligging, de mate van verstedelijking, dede aanwezigheid van kwetsbare natuur en de hoeveelheid dijken. Daarnaast maken waterschappen verschillende keuzes, bijvoorbeeld in het tempo van maatregelen of extra inzet op duurzaamheid.
Onderzoeksbureau Andersson Elffers Felix ontwikkelde een referentiekader met kengetallen en signaalwaarden dat sectorbreed beter inzicht geeft in de financiële ontwikkelingen. De onderzoekers doen geen uitspraken over individuele waterschappen, omdat hun financiële positie sterk wordt bepaald door lokale omstandigheden en historische keuzes.
Op basis van de onderzoeksresultaten verkennen waterschappen een ‘handelingsperspectief’ met opties om hun financiële positie ook in de toekomst gezond te houden. De komende maanden bespreken alle commissies en de ledenvergadering van de Unie van Waterschappen de onderzoeksresultaten en de mogelijke vervolgstappen. Waterschappen gaan er ook over in gesprek in hun besturen en met hun partners.
Het rapport ‘Opgave en financiën in balans – Ontwikkeling van de financiële positie van de waterschappen in 2025-2050‘ is te vinden op de website van de Unie van Waterschappen.