Gemeenten worstelen met hoge kosten jeugdzorg: ingrijpende maatregelen dreigen

09-11-2026 BALK – Gemeenten komen steeds vaker in de problemen door de hoge kosten van de jeugdzorg. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) vindt dat het Rijk snel extra geld beschikbaar moet stellen. Vooral de zeer dure, specialistische hulp voor jongeren is voor sommige gemeenten nauwelijks nog op te brengen. Het gaat bijvoorbeeld om jongeren die intensieve 1-op-1-begeleiding nodig hebben in een vakantiehuisje. Daar krijgen zij persoonlijke zorg van gespecialiseerde hulpverleners. Omdat niet iedere gemeente deze expertise zelf in huis heeft, moet die vaak worden ingehuurd. Dat brengt flinke kosten met zich mee.

Problemen nemen steeds verder toe
Er zijn meerdere gemeenten die tegen de grenzen van haar financiële mogelijkheden aanloopt. Een gemeente in Nederland geeft jaarlijks ongeveer 7 miljoen euro uit aan jeugdzorg. Alleen al de vier duurste cliënten kosten samen 1,5 miljoen euro. Mocht de verhoging van de ozb niet voldoende opleveren, dan vreest de plaatselijke wethouder dat het jongerencentrum zijn deuren moet sluiten. Dat zou hij het liefst voorkomen. Juist zo’n plek kan volgens hem helpen om grotere problemen te voorkomen. “Omdat dit nou net oplost waar de jeugdzorg voor nodig is. Hier kun je in een vroeg stadium met jongeren in gesprek gaan en voorkomen dat ze zwaardere jeugdzorg nodig hebben.”

Dat een relatief kleine groep jongeren een groot deel van het beschikbare budget opslokt, blijkt ook uit landelijk onderzoek. Daaruit komt naar voren dat 2 procent van de jongeren verantwoordelijk is voor 23 procent van de totale uitgaven aan jeugdzorg. Minister Mirjam Sterk van Langdurige Zorg en Jeugd liet in september weten dat in Nederland ruim 760 jongeren intensieve 1-op-1-begeleiding krijgen.

Tekort aan passende zorg
In 2022 besloot de regering dat gesloten jeugdzorg uiterlijk in 2030 volledig moet verdwijnen. Jongeren moeten voortaan zoveel mogelijk in vrijheid kunnen leven. Voor kinderen met ernstige gedragsproblemen betekent dit dat er andere oplossingen nodig zijn. Vaak gaat het om intensieve, specialistische begeleiding op maat. Het probleem is dat er binnen de reguliere jeugdzorg maar weinig plekken zijn waar deze zorg beschikbaar is. Volgens een bijzonder hoogleraar Intensieve Pedagogische Ondersteuning van Gezinnen, gaat het vaak om jongeren die al een lange hulpverleningsgeschiedenis hebben. Er is dan al van alles geprobeerd, maar de geboden hulp sloot niet goed aan bij wat zij nodig hadden. Daardoor liepen eerdere trajecten telkens vast.

Ook een wethouder in Utrecht en bestuurslid van de VNG, vindt dat de overheid beter had moeten nadenken over alternatieven voor de gesloten jeugdzorg. “1-op-1-plaatsingen van jongeren in vakantieparken, dat zijn excessen die je natuurlijk niet wilt.”

Kleine gemeenten extra kwetsbaar
Vooral kleinere gemeenten voelen de financiële gevolgen. De Vries legt uit dat een bedrag van enkele miljoenen euro’s voor zo’n gemeente al een enorm deel van het totale jeugdzorgbudget kan betekenen.

Dat kan ten koste gaan van andere voorzieningen. Bibliotheken dreigen mogelijk te verdwijnen en plannen voor bijvoorbeeld een zwembad kunnen worden uitgesteld. “Dan maar geen bibliotheek, of we stellen dat zwembad nog even uit. Die voorbeelden zijn er zeker.”

Volgens de VNG is het probleem bovendien groter dan alleen een tekort aan geld. Gemeenten hebben vaak ook onvoldoende personeel en specialistische kennis om deze jongeren goed te kunnen begeleiden. Daarom roept de VNG het Rijk op om meer verantwoordelijkheid te nemen. Er moet niet alleen extra geld komen, maar ook landelijke regie en voldoende specialistische ondersteuning. Uiteindelijk moet worden voorkomen dat gemeenten financieel vastlopen, terwijl jongeren die intensieve zorg nodig hebben niet de hulp krijgen die ze verdienen.