Lagere voedselprijzen ondanks stijgende energieprijzen

10-11-2026 BALK – Sinds maart zijn de energieprijzen gestegen. Een gevolg hiervan is dat de kosten van productie en het vervoer van voedsel ook zijn gestegen. Toch zijn voedingsmiddelen de afgelopen 3 maanden gemiddeld goedkoper dan een jaar eerder. De recente negatieve voedselinflatie hangt voor een belangrijk deel samen met lagere prijzen eerder in de keten, stelt de Nederlandsche Bank. 

Vorig jaar waren de oogsten in Europa over het algemeen goed, bijvoorbeeld van granen en oliezaden. Dat drukte de prijzen van deze landbouwproducten. Daarnaast daalden vooral de wereldmarktprijzen van verschillende voedselgrondstoffen, zoals koffie, thee, cacao en suiker, ten opzichte van eerdere pieken. Deze lagere prijzen eerder in de keten werken met vertraging door in de winkelprijzen voor voedingsproducten.

Een reden voor die vertraging is dat prijzen in de voedselketen vaak voor langere tijd in contracten worden vastgelegd. Zo vinden bijvoorbeeld de onderhandelingen over prijzen tussen supermarkten en leveranciers maar een paar keer per jaar plaats. Veranderingen in kosten kunnen daardoor met vertraging doorwerken omdat de prijzen pas aangepast kunnen worden wanneer nieuwe afspraken worden gemaakt.

Ook bij energie zit er tijd tussen een prijsverandering en de doorwerking naar producten. Energie bepaalt mede de kosten van vervoer, voedselverwerking, kunstmest en verpakking. De lagere energieprijzen van 2025 drukten daardoor tot en met juli nog de voedselinflatie. Inmiddels zijn de energieprijzen weer gestegen. Het effect daarvan komt geleidelijk in de voedselprijzen terecht. De eerdere dalingen kunnen de inflatie dus nog remmen, terwijl de huidige hogere energiekosten deze later juist kunnen verhogen.

Voedingsmiddelen zijn gemiddeld goedkoper dan een jaar geleden, maar dat betekent niet dat ze ook van maand tot maand goedkoper worden, of dat de daling doorzet. In oktober 2026 stegen de voedselprijzen bijvoorbeeld met 0,4% ten opzichte van september 2026. Dat kan een eerste teken van een kentering zijn, maar kan ook samenhangen met tijdelijke prijsschommelingen, bijvoorbeeld door aanbiedingen in de maand ervoor.

De eerdere kostendalingen bieden nu nog tegenwicht aan de gestegen energieprijzen, maar dat effect kan afnemen. Als hogere energiekosten verder worden doorberekend, kan de voedselinflatie weer oplopen. Ook internationale voedselmarkten blijven bepalend voor prijzen in Nederland. Extreem weer kan bijvoorbeeld voedselgrondstoffen duurder maken. Wat consumenten uiteindelijk betalen, hangt af van deze kostenontwikkelingen én van de mate waarin producenten en supermarkten ze doorberekenen of opvangen in hun marges.